دمشق بهشت شرق و مطلع نور تابان است . اين شهر تا آنجا كه ما شنيده‌ايم خاتمه بلاد اسلام و عروس شهرهاست . باغها از هرسوى گرداگرد آن را فراگرفته ، همچون هاله‌اى كه بر گرد ماه نشيند ، در هريك از چهار جهت كه آن را بنگرى ، كران تا كران ، خرمى و سرسبزى خواهى ديد و چه خوش گفته‌اند كه اگر بهشت در زمين باشد ، دمشق جزو آن است . جامع دمشق معروف به مسجد بنى اميه از باشكوهترين مساجد دنيا و از لحاظ هنرى كه در ساختمان آن به كار رفته عاليترين آنهاست . مىگويند ديوار جنوبى مسجد جامع را هود پيامبر ( ع ) ساخته و قبر او هم در آنجاست . ليكن من در نزديكى شهر ظفار يمن در محلى به نام احقاف قبر هود ( ع ) را ديدم . مسجد جامع دمشق سيزده پيشنماز دارد و مقدم بر همه ، پيشنماز شافعيان است . در هنگام ورود من به آن شهر ، جلال الدين محمد بن عبد الرحمن قزوينى قاضى القضاة بود . « 1 » ابن بطوطه اضافه مىكند : شافعيان در دمشق چند مدرسه دارند كه بزرگترين آنها عادليه است و قاضى القضاة شهر در اين مدرسه به مرافعات رسيدگى مىكند . روبروى آن ، مدرسه ظاهريه است كه قبر الملك الظاهر ( بيبرس ) در آنجاست و نايبان قاضى القضاة در آنجا جمع مىشوند . حنفيها نيز در دمشق مدارسى دارند كه بزرگترين آن ، مدرسه سلطان نور الدين ( محمود زنگى ) است و قاضى القضاة آنان در آنجا به مرافعات رسيدگى مىكند . از جمله ديگر مدارس حنفى ، مدرسهء صمصاميه است و ديگر ، مدرسهء نوريه كه سلطان نور الدين محمود زنگى آن را ساخته است . ديگر ، مدرسه شرابشيه است كه شهاب الدين شرابشى تاجر آن را بنا كرده است . حنبليها هم مدارس متعددى در دمشق دارند كه بزرگترين آنها مدرسهء نجميّه است . « 2 » ابن بطوطه از مزارات و مشاهد متبركهء زياد نام برده كه عينا همانهايى است كه در زمان ابن جبير ، در دمشق محل مطاف زائران بيشمارى بوده است . دومين يورش تاتاران به سوريه به رهبرى تيمور لنگ در سال 804 ق / 1402 م صورت پذيرفت . در آن ايام ، دمشق نيز مانند نواحى شمال سوريه ، مورد قتل و غارت قرار گرفت . تيمور به علت

--> ( 1 ) . سفرنامه ابن بطوطه ؛ ج 1 ، ص 83 - 84 ، 88 و 91 . ( 2 ) . همان ؛ ج 1 ، ص 97 - 99 .